۱- خطبه

اَلْحَمْدُ للهِ وَ الصَّلاةُ وَالسَّلامُ عَلَی رَسُولِ اللهِ وَ عَلَی آلِهِ آل الله لَا سِیمَا عَلَی بَقِیةَاللهِ رُوحِی وَاَرْوَاحُ الْعَالَمِینَ لِتُرَابِ مَقْدَمِهِ الْفَدَاءُ وَ اللَّعْنَةُ الدَّائِمَةُ عَلَی اَعْدَائِهِمْ اَجْمَعِینَ مِنَ الْآنِ اِلَی قِیامِ یوْمِ الدِّینِ.

۲- عبارت قرآنی آغازین

«اَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّیطَانِ الرَّجِیمِ قُلْ لَئِنْ اجْتَمَعَتْ الْإِنسُ وَالْجِنُّ عَلَى أَنْ یأْتُوا بِمِثْلِ هَذَا الْقرآن لَا یأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَلَوْ کانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِیرًا»(اسراء/88)

۳- آغاز سلسله دروس معارف قرآن در شوال ۱۴۲۳

در دوران تحصیلاتمان، چه در مشهد یا چه در قم و چه در نجف؛ در بین علمای‌اسلامی و بالاخص علمای‌شیعه یک بحثی بود که زیاد تکرار می‌‌‌‌‌‌‌‌شد، بالاخص در مشهد بین علمای مشهد. و آن بحث این بود که یکی از معارف بسیار پر ارزش، معارف قرآن‌مجید است. معارف قرآن، آن حقایقی است که از قرآن‌کریم علمای‌بزرگ استفاده کرده‌اند. و هیچ‌یک از مسایل فلسفی و افکار بشری کار نداشته‌اند؛ تا این‌که در یک سمیناری که در قم زیر نظر مرحوم آیت‌الله‌العظمی آقای گلپایگانی با اجتماع علمای‌قم تشکیل شد، من در آن‌جا یک بحثی را ارائه دادم که زیاد مورد توجّه آن محفل واقع گردید. و آن بحث این بود که از راهی که خود قرآن وارد شده ما وارد بشویم و اعجاز قرآن را در مرحله‌ی اوّل ثابت کنیم. بعد درباره‌ی معارف قرآن تحقیق کنیم عرایضی را که امروز عرض می‌‌‌‌‌‌‌کنم، مقدمه عرایضی است که ان‌شاءالله در آینده– روزهای جمعه – در همین ساعت بحث خواهم کرد و آن‌چه را که ان‌شاءالله بحث می‌‌‌کنم باید دوستان کاملاً حالا از هر طریقی که هست؛ چه در تهران و چه در قم، چه در شهرهای دیگر اینها را خوب است که یاد بگیرند و الاّ پیشرفت مراحل تزکیه‌نفس آنها خیلی ضعیف و یا ناچیز خواهد بود.

۴- اعجاز قرآن

و من امروز به طور مختصر بحث اعجاز قرآن را عرض می‌کنم و مفصّلش را در دو کتاب نوشته‌ام. اوّل: در کتاب «دومقاله» دوّم: «توضیح آیات قرآن». و ان‌شاءالله در هفته‌ی آینده باید همه‌ی دوستان، همه‌ی کسانی که مایلند قدمی به طرف خدا و حقایق و قرآن بردارند، باید مطلب را خوب بفهمند و این کلید معارف قرآن را ان‌شاءالله داشته باشند.

۴.۱- بحث اعجاز قرآن جدی است

مسأله خیلی جدّی‎تر و یا محکم‎تر از این‌است که شماها تا به حال، - البته بعضی از شماها تا به حال، گرفته‌اید.- انسان چرا وقتش را به خاطر کاری که نمی‌خواهد به پایان برساند، بگذراند؟! وقت شما پر ارزش است. همه‌تان اهل تحصیلات، اهل کمالات و به خصوص در بعضی از شهرها مثل قم یا مشهد اهل علم. کوشش بکنید که راهی را که انتخاب کرده‌اید جدّی‎تر و ان‌شاءالله محکم ‎تر و با دقّت بیشتر بپیمایید.

۴.۲- علت وجود مشکلات مرتبط با دین و مذهب

همه‌ی مشکلاتی که امروز ما داریم در ارتباط با مذهب‌مان، با دینمان به علّت این‌است که نشستیم و گفتیم و برخاستیم، بوده. یک گوینده‎ای می‌آید به‌عنوان یک جلسه و خوشحال این‌که صدها، هزارها نفر پای سخنانش نشسته‌اند و مستمعین هم به‌عنوان ثواب در جلسه شرکت کرده‌اند و عاقبت هم همین است که ملاحظه می‌فرمایید. کمتر عمل به حرفها می‌شود، کمتر عمل و یا دقّت به سخنانی که گفته می‌شود؛ این همه جلسات لااقل از اوّل انقلاب تا به حال وجود داشته، متأسّفانه می‌‌‌‌بینیم اهل تزکیه‌نفس، اهل کمالات آن چنان که باید در مدّت بیست‌وسه سال کار انجام بشود، نشده! و علّت عمده‌اش این‌است که شنوندگان، جدّی دین را نگرفته‌اند. دین چون باید جدّی باشد. قوانین دینتان محکم‎تر و پر عمل‎تر از قوانین و رسوماتی که در بینتان هست باشد.

۴.۳- انحراف

مثالی که شاید برایتان جالب باشد همین مسأله‌ی اعیادی است که ما در گذشته و حال داریم. رسوماتی که در عیدنوروز که به هیچ وجه یا لااقل کم سابقه‌ی دینی و تأیید دین دارد، شاید از همین الان مردمِ مسلمان به فکرش باشند؛ امّا عیدغدیری که همه چیز شیعه و همه‌ی اعتقادات انسانی و بلکه تمام مسلمانها باید به فکرش باشند آن‌چنان به دست فراموشی گذاشته شده که اکثریت مردم مسلمان فراموشش کرده‌اند. بلکه کم‎کم می‌روند که مُنکرش شوند. و امثال این قضایا زیاد داریم. علّت عمده هم این‌است که هر چه ما از قوانین دین، برنامه‌های دینی عقب بنشینیم، برنامه‌های غیر دینی یا رسوماتمان پیشرفت می‌کند و جایگزین آن قوانین مذهبی می‌شود.

۴.۴- بیدار شویم

پس بیاییم لااقل این جمع قلیلی که با یکدیگر تعهّد داریم و من گفته‌ام: «کسانی در این جلسه شرکت کنند که اهل تزکیه‌نفس باشند لااقل قدم اوّل را که یقظه است برداشته باشند؛ یعنی لااقل از خواب غفلت بیدار شده باشند. لااقل اعمال ظاهری دین که انجام واجبات و ترک محرّمات است انجام داده باشند و در مرحله‌ی‌یقظه باشند.

۴.۵- غیر قرآن سراب است

و لذا، ما چون غیر قرآن چیزی نداریم اگر هم چیزی باشد؛ «کسَرَابٍ بِقِیعَةٍ یحْسَبُهُ الظَّمْآنُ مَاءً»(نور/39) مانند یک سرابی است که تشنه‌های دور از آب زلال معنویت و ولایت، گمان می‌کنند که آب است به آن وقتی نزدیک می‌شوند، می‌بینند سراب است.

۴.۶- باید به اینجا برسیم

بنابراین، ما ان‌شاءالله برنامه‌های جلساتمان که عدّه‌ی زیادی در یک معنا به خاطر این‌که اگر شما جدّی باشید، مؤمن واقعی باشید، قدم در راه کمالات بردارید، مثل حضرت ابراهیم که یک نفرش «اُمَّةٌ»، امّتی بود؛ شما هر نفرتان امّتی خواهید بود. شما هر یکی‌تان وقتی که به مقام ولی خدا بودن رسیدید عدّه‌ای را، چرا غ وجودتان، سر راهشان را روشن خواهد کرد. بنابراین من جدّاً تقاضا دارم مطالب را با دقّت و به‌عنوان درس توجّه داشته باشید.

۵- جمعه روز انتظار فرج است

من این جلسه را که در روز جمعه برقرار کردم برای این بود که افرادی که نمی‌توانند با ما همگام باشند، حرکت به سوی خدا کنند، اینها کم‎کم بیایند و از امروز که روز اوّل تشکیل این جلسه است و به خصوص روز جمعه، روزی که متعلّق به حضرت بقیةالله ارواحنافداه است و مهمان این بزرگوار هستیم. ولو این‌که «نَزیلُکَ حَیثُ مَا اتَّجَهَتْ رِکابی، وَ ضَیفُک حَیثُ کنْتُ مِنَ البِلادِی» در عین حال، یک خصیصه‌ای روز جمعه دارد، همه‌ی مردم شیعه ولو ظاهراً به یاد حجةبن‌الحسن ارواحنافداه‌ هستند

۵.۱- غیبت شما یا حجه بن الحسن چه مشکلاتی به وجود آورده است

و ما عرض می‌کنیم به آقا حضرت بقیةالله که آقا! ما درست است که دعای ندبه در این جلسه نخوانده‌ایم، ما اشکی در فراقت، امروز نریخته‌ایم؛ ولی می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌خواهیم برویم به جایی برسیم که بفهمیم دعای ندبه یعنی چه؟ بدانیم که فراق تو چه مشکلاتی ایجاد کرده و غیبت تو، آقا حجةبن‌الحسن! چقدر مفسده به وجود آورده و ظهور تو چه می‌کند؟! دنیا را بهشت می‌کند. ظهور تو را ان‌شاءالله با چشممان ببینیم. دنیا پر از عدل و داد می‌شود، ظلم و جوری نخواهد بود؛ ما می‌خواهیم به آن‌جا برسیم که وقتی دعای ندبه می‌خوانیم، وقتی که عرض می‌کنیم«اَینَ بَقِیةُاللهِ» با یک سوز دلی که اگر اشک چشممان جاری نیست، ولی تمام وجودمان طالب آن وجود مقدس است و هر چه داریم، حاضریم فِدا کنیم تا این‌که آن آقا بیاید، دین خدا را پیاده کند. عدل و داد که سهل است، چون عدل و داد، مال بعد از ظلم و جور است ولی صفا و صمیمیت و یگانگی و وحدت در بین مردم کره‌ی زمین به وجود بیاورد. این مقدمه را عرض کردم، ان‌شاءالله حواستان را جمع کنید. توجّهتان را به امام زمانتان که مظهر پروردگار است، بیشتر بدهید. ان‌شاءالله بروید تا برسید به جایی که به یاری پروردگار، از یاران خوب امام‌عصر و این دعایی که همیشه در بین دعاهایتان جاری است که «خدایا ما را از بهترین اصحاب و یاران حجةبن‌الحسن قرار بده» بشوید.

۶- مبارزه طلبی قرآن در اثبات اعجازش

مقدمه‎ای که باید باز امروز عرض کنم، همان مطلبی است که در ضمن آیه‌ی شریفه‌ای که در اوّل عرایضم قرائت کردم، هست. آن این‌است که خدای‌تعالی در قرآن صریحاً می‌فرماید که: «بگو ای پیغمبر، اگر جنّ و انس؛ «لَوْ» شامل انبیاء می‌‌‌‌‌‌‌شود غیر از پیغمبراکرم و بلکه خود پیغمبراکرم با یک بیان مختصر و توضیح مختصر، شامل ائمّه‌اطهار علیهم‌الصلوةوالسلام می‌‌شود، شامل تمام صالحین و صدّیقین و اولیاءخدا می‌‌گردد، شامل تمام اهل بلاغت و فصاحت و ادبیات می‌‌گردد، شامل تمام مردم.

۶.۱- سطح علمی اجنه

ما از اجّنه اطّلاع نداریم که آنها مرحله‌ی علم و دانششان چقدر است. اجمالاً می‌دانیم آنها هم به علم و دانش بالایی اگر چه کمتر از انسان، ممکن است موفق باشند، می‌رسند. به دلیل این‌که وقتی سلیمان تقاضا کرد تخت بلقیس را برایش بیاورند؛ «قالَ عِفْریتٌ مِنْ الْجِنِّ أَنَا آتِیک بِهِ قَبْلَ أَنْ تَقُومَ مِنْ مَقَامِک »(نمل/39) من تخت بلقیس را از شش ماه راه برایت حاضر می‌کنم قبل از این‌که از جایت برخیزی. بنابراین، در میان جنّی‌ها هم دانشمندانی هستند و به مرحله‌ی علم بالایی رسیده‌اند.

۶.۲- قرآن معجزه است

همه‌ی اینها اگر جمع بشوند، تمام اینها پشت به پشت هم بدهند، «عَلَى أَنْ یأْتُوا بِمِثْلِ هَذَا الْقرآن» بخواهند مانند این قرآن را بیاورند، نمی‌توانند. اگر بعد از هزاروچهارصد سال نتوانسته‌اند، پس معلوم است که این قرآن از جانب خدا است و معجزه است.

۶.۳- معنای معجزه

معنی معجزه آقایان! همین است که همه موجوداتی که در عالم هستی به چشم ما برخورد می‌ کند از یک چیزی عاجز باشند. معجزه را شما در هر موضوعی گاهی اطلاق می‌ کنید، ولی درست نیست. معجزه از عجز است، عجز یعنی ناتوانی، ناتوانی مطلق؛ همه‌ی موجودات ناتوانند. آب و هوا ناتوان، آسمان و زمین ناتوان. آنچه در آسمان و زمین ذوی‌العقول اهل آسمان‌ها و زمین که جنّ و انس باشند ناتوان.

۶.۴- قرآن از ناحیه خدا است

پس، این کار که است؟! این پدیده‌ای که به وجود آمده از ناحیه‌ی چه کسی انجام شده؟! طبعاً مجبوریم بگوییم: «خدا». اگر ما توانستیم این‌طوری که من معنی معجزه را عرض کردم و قرآن خودش بیان می‌کند که «قُلْ لَئِنْ اجْتَمَعَتْ الْإِنسُ وَالْجِنُّ عَلَى أَنْ یأْتُوا بِمِثْلِ هَذَا الْقرآن لَا یأْتُونَ بِمِثْلِهِ »(اسراء/88)، جنّ و انسی که ذوی‎العقول و اهل علم و اهل دانش آسمانها و زمین‎ هستند ناتوان باشند، پس به طریق اولی بقیه هم ناتوانند و وقتی که ناتوان بودند، این قرآن را که بوجود آورده؟ و چه کسی این را فرستاده؟

۶.۵- معرفت به علم امام علیه السلام

پیغمبراکرم اگر به او وحی نمی‌شد، خودش نمی‌توانست. ائمّه‌اطهار علیهم‌الصلوةوالسلام اگر ناشر قرآن نبودند، خودشان نمی‌توانستند. جنّ و انسی که این‌جا در این آیه بیان شده استثناء ندارد. فقط فرق پیغمبر با سایرین این‌است که خدا قرآن را، حقایق قرآن را، تمام علوم قرآن را به قلب پیغمبراکرم نازل فرموده – همان‌طوری که در شبهای احیاء برایتان عرض کردم – که نزول اوّلیه علم ذات مقدّس پروردگار که بعد از نزول، معلومات می‌شود و علم پروردگار در جای خود هست و یک معلوماتی برای پیغمبراکرم به وجود آمده؛ آن‌جا به قلب پیغمبر نازل شده که می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌فرماید: بگو: «إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ مِثْلُکمْ» من یک بشری مثل شما هستم، ولی یوحَى إِلَی»(کهف/110) به من وحی شده است، قرآن نازل شده است، من آیینه‌ی تمام نمای پروردگار شده‌ام، من آیینه‌ی علم پروردگار گردیده‌ام. پس بنابراین، خیلی پیغمبر با سایرین فرق دارد که معصوم از جهل است و ائمّه‌اطهار علیهم‌الصلوةوالسلام هم همچنین معصوم هستند و جهلی در وجود اینها وجود ندارد.

۶.۶- فایده اثبات اعجاز قرآن

پس بنابراین، اگر ما توانستیم که توانسته‌ایم، نه ما توانسته‌ایم، ائمّه‌‌اطهار و خود قرآن توانسته که اعجاز خود را ثابت کند؛ اگر ما هم با شما دور هم نشستیم و توانستیم که اعجاز قرآن را ثابت کنیم، سه کار کرده‌اید با یک عمل. و ان‌شاءالله این کتاب توضیح آیات قرآن را حتماً بخوانید و مقدمه‌اش را و ان‌شاءالله این مطلب را از اینجا یاد بگیرید. اوّل خدا ثابت می‌شود.

۶.۷- تقسیمات معجزات انبیا

ببینید، یک دلیل محکم برای اثبات وجود خدا که معجزات انبیاء است و معجزات انبیاء دو بخش داشته؛ یک بخش آنی و فوری و در همان زمان؛ مثلاً حضرت عیسی مرده را زنده می‌کرد، بیننده‌های همان زمان دیدند که مرده‌ای زنده شده به او ایمان آوردند. یا مثلاً کوری را شفا می‌داد، یا فلجی را شفا می‌داد. اینها همان جا می‌دیدند و معجزه‌ی حضرت عیسی یا حضرت موسی که عصا را می‌انداخت اژدها می‌شد، یا سایر انبیاء همان لحظه‌ای بوده و بینندگان همان زمان، همان زمان، آنها ایمان می‌آوردند و دلشان آرام می‌شد که این پیغمبر است، از جانب خدا آمده.

۶.۸- خصوصیت ویژه معجزه پیامبر خاتم

امّا، برای ما «اَلْخَبَرُ یحْتَمِلُ الصِّدْقَ وَ الْکذْبَ». البته چون قرآن ما گفته، ما قبول می‌کنیم ولی تعبّداً قبول می‌کنیم؛ چیزی را ندیده‌ایم که معروف است می‌‌‌گویند: «شنیدن کی بود مانند دیدن». امّا چون دین‌مقدس اسلام دین باقی است، پیغمبرش خاتم؛ یعنی پایان دهنده‌ی انبیاء. و این دین باید تا قیامت باشد که «شَرْعُ مُحَمَّدٍ صلی الله علیه و آله و سلم مُسْتَمِرّ اِلَی یوْمِ الْقِیامَةِ» دین پیغمبر تا روز قیامت استمرار دارد. «لا یأْتِیهِ الْبَاطِلُ مِنْ بَینِ یدَیهِ وَ لا مِنْ خَلْفِهِ»(فصلت/42) هیچ باطل کننده‌ای که بیاید این دین را نسخ کند و دین دیگری جایش بگذارد بعد از او نخواهد آمد، بعد از قرآن نخواهد آمد. پس بنابراین، قرآن بر قلب پیغمبر نازل شده.

۶.۹- حقایق قرآن را نپذیرفتیم

همه‌ی حقایق قرآن، همه‌ی معارف قرآن، ان‌شاءالله در زمان ظهور ظاهر می‌شود. ولو این‌که الان هم پیغمبراکرم برای مردم بیان کرده، منتها سیاهی ظلم آمده جلوی این حقایق را گرفته و استادِ این کتاب و خود آن کتاب را در پرده‌ی غیبت گذاشته و ما مجبوریم که به همین مقداری که در اختیارمان هست اکتفا کنیم. همین مقدار معجزه است. همین مقداری که در اختیارمان هست؛ نه این‌که فکر کنید من قایل به تحریف قرآنم من در کتاب نوشته‌ام که قرآن تحریف نشده، این مقدار؛ یعنی توضیحاتی که در کتاب علی‌بن‌ابیطالب، پیغمبراکرم داده و علی‌بن‌ابیطالب نوشته و آورد به مردم داد، مردم نپذیرفتند چون در آن حقایقی بود که با بعضی از امیال و هواهای نفسانی قدرتمندان آن زمان مخالفت داشت به علی دادند و علی‌بن‌ابیطالب هم به امام مجتبی و همین‌طور داده شد به هر یک از ائمّه، به امام دیگر دادند تا الان در دست حضرت بقیةالله است.

۶.۱۰- قرآن حضرت بقیه‌الله ارواحنا فداه کتاب علی علیه السلام است

من فکر می‌کنم اگر یک زمانی ما آن وجود مقدّس، آن مظهر قرآن را ببینیم، یک کتاب دارد به نام «کتاب علی»؛ تفسیر قرآن‌مجید، همه‌ی حقایق در آن خواهد بود ولی همین قرآنی که اصل متن قرآن است بدون توضیح. و هر کسی هم درباره‌ی این آیات سخنی گفته؛ من یادم می‌‌‌‌‌آید در یک کلمه، صاحب کتاب تفسیر کبیر که فخر رازی است، امام‌المشککین، اسمش را گذاشته‌اند، به این جهت می‌‌‌‌‌گویم درباره‌ی یک کلمه گاهی آن‌قدر تشکیک می‌‌‌کند و به قدری هی احتمالات مختلفی می‌‌‌دهد و متأسفانه حتّی یکی از این احتمالات حقیقت ندارد و آن‌چه که خاندان عصمت‌وطهارت فرموده‌اند حقیقت دارد. چون سنّی است، نمی‌خواهم بگویم سنّی‌ها هر چه گفته‌اند باطل است امّا از سرچشمه‌ی ولایت اهل‌بیت علیهم‌الصلوةوالسلام نگرفته‌اند، ولی شماها بحمدالله اگر چه ضعیف، یک قطره، هم باشد آب پاک باشد. یک قطره هم که هست آب تمیز باشد، نه این‌که دریاها آب کثیف که یک قطره‌اش را نمی‌شود خورد. یک نفری در دریا در کشتی از تشنگی مرده بود؛ به خاطر این‌که آب دریا را نمی‌شود خورد. آب شور و تلخ را که نمی‌شود خورد. باید آب از سرچشمه‌ی زلال ولایت سرازیر بشود و اگر چه یک عوام، هر چه قدر هم عوام باشد همان که می‌داند، یک قطره هم که باشد از سرچشمه‌ی ولایت و محبّت و اطاعت اهل‌بیت عصمت‌وطهارت است و از سخنان علی‌بن‌ابیطالب و پیغمبراکرم و ائمّه‌ی اطهار علیهم‌الصلوةوالسلام است.

۷- فهرست مفاهیم اعجاز قرآن

بنابراین، من اثبات اعجاز قرآن را به خود شما وا می‌گذارم که در کتاب توضیح آیات قرآن نوشته‌ام و این راهی که من عرض کرده‌ام و ارائه داده‌ام تقریباً از مسائلی است که جنبه‌ی ابداع دارد؛ یعنی در کتابهای دیگر من ندیده‌ام شاید هم باشد که در کتابهای دیگر این طور توضیح داده باشند که من فهرستش را برایتان می‌گویم.

۷.۱- فصاحت وبلاغت قرآن

اول این‌که، قرآن را از جهت خود قرآن بسنجیم ببینیم معجزه است یا نه؟ این را ما فارسی زبان‌ها کمتر موفّقیم، به جهت این‌که ما فارسی زبان‌ها نمی‌توانیم اعجاز فصاحت و بلاغت قرآن را درک کنیم، چون اهل زبان نیستیم و یقیناً بیشتر اعجاز قرآن روی فصاحت و بلاغتش است. دانشمندان عربی زبان حتّی مادیینشان، یک مردی است مادی، خدا را قبول ندارد به نام «شبلی شیمل» - رهبر مکتب مادی است، - این می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌گوید: «قرآن اگر چه من منکر دین پیغمبرم ولی نمی‌توانم فصاحت و بلاغت قرآن را منکر باشم!» فصاحت و بلاغت قرآن عجیب است و بیشتر نظر هم در آن زمان روی فصاحت و بلاغت بوده، پیشگویی‌های قرآن را هنوز مردم زمان پیغمبر ندیده بودند که بگویند: قرآن معجزه است، حقایق علمی که بعدها می‌‌‌‌‌خواهد ظاهر بشود آنها ندیده بودند، کرویت زمین، حرکت وضعی و انتقالی زمین را آنها هنوز نمی‌توانستند بفهمند تا بخواهند بگویند چون قرآن در آن زمان بیان کرده معجزه است؛ ولی بلاغت و فصاحت قرآن آن‌چنان بود که وقتی یک آیه‌ی قرآن را پیغمبراکرم به خانه‌ی کعبه نصب کرد، تمام شعرای عرب که در شعر و ادبیات و فصاحت و بلاغت آن‌چنان بالا رفته بودند که دقیقاً باید عرض کرد، از زمان حضرت آدم تا آن روز آن‌قدر آنها در فصاحت و بلاغت پیشرفت نکرده بودند این آیه که نصب شد؛ «وَ قِیلَ یا اَرْضُ ابْلَعِی مَاءَک وَ یا سَمَاءُ اَقْلَعِی»(هود/44) تا آخر آیه همه آمدند نگاه کردند گفتند: اگر این فصاحت و بلاغت است، فصاحت و بلاغت ما اصلاً ارزشی ندارد. ولی چون ما فارسی زبانیم متأسّفانه؛ اهمیت به زبان عربی هم با آن همه ارزشش نمی‌دهیم! از این اعجاز ممکن است مطّلع نباشیم

۷.۲- اعجاز قرآن از نظر علوم روز

ولی از مسایل دیگر، زمانمان ایجاب می‌کند که بحمدالله مطّلع باشیم.

۷.۳- کرویت زمین

آن روزی که فلسفه‌ی بطلمیوس می‌گفت: «زمین یک جا ایستاده و مسطّح است و تمام کرات دور زمین می‌چرخند؛» آن روز، پیغمبراکرم؛ یعنی قرآن‌مجید به حرکت وضعی و انتقالی زمین اشاره کرده که من در آن کتاب نوشته‌ام. در آن روزگاری که فکر می‌‌کردند زمین روی آب است و حتّی در کتاب تورات و انجیل هم هست که زمین روی شاخ گاوی است و گاو روی پشت ماهی و ماهی توی آب؛ ولی قرآن آن‌وقت کرویت زمین را با صراحت تقریباً، «رَبُّ الْمَشْرِقَینِ وَ رَبُّ الْمَغْرِبَینِ»(الرحمن/17) - مطالعه کنید ببینید چقدر صراحت دارد - بر این‌که کره‌ی زمین گرد است و کروی است و خورشید مشرق و مغرب دو مشرق و دو مغرب دارد که - عرض کردم بحثش در آنجا هست. - از پیشگویی‌هایی که قرآن کرده زیاد در قرآن مشاهده می‌کنید که من چند مطلبش را در اینجا نقل کرده‌ام. خود قرآن بذاته معجزه است.

۷.۴- قرآن پیروز

مطالبی دارد که انسان را مبهوت می‌کند. شما می‌دانید مردم این زمان، در این قرن بیستم، از نظر علمی چقدر رشد کرده‌اند، به کرات دارند می‌روند. همین افکار علمای بزرگ مسلمان، علمای بزرگ غیر مسلمان دارند. و روی قرآن فکر کرده‌اند و خود قرآن مردم را خواسته، تحدّی کرده؛ یعنی مردم را به جنگ و نزاع با خودش دعوت کرده و گفته بگو: «اگر یک سوره بخواهید مثل قرآن بیاورید، نمی‌توانید و اگر جن و انس پشت به پشت هم بدهند بخواهند مانند این قرآن را بیاورند» نمی‌توانند. در عین، هیچ‌کس یک چنین کاری نتوانسته بکند و الاّ اگر می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌کرد، خوب فصحاء و بُلَغاء بودند و هستند و دانشمندان حتّی دانشکده‌ی ادبیات هست اینها راه می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌افتادند، می‌‌‌‌‌‌‌‌‌گفتند: «چرا بیخود حرف می‌‌‌‌‌‌‌‌زنید این کتاب بهتر از قرآن است». پس – بنابراین، آن‌چه که ما را ملزم می‌‌‌‌کند با تحقیق در اعجاز قرآن، با اعجاز الفاظ و کلمات و مطالب قرآن، ملزممان می‌‌‌‌کند که بگوییم «خدا هست» چون غیر خدا که نمی‌تواند این کار را بکند. پس، خدایی این آیات را نازل کرده.

۸- فایده دوم اثبات اعجاز قرآن

مطلب دوّمی که در اثبات یک حقیقت به ما داده می‌شود، این‌است که ما به رسالت پیغمبراکرم ایمان می‌آوریم. به جهت این‌که رسول یعنی چه؟ یعنی کسی که کلام خدا را منتقل بکند به مخلوق خدا، این رسول است اثبات رسالت رسول‌اکرم. سوّم: هر چه حقیقت در قرآن هست، هر چه هست، همه‌ی مطالبش؛ حقّ واقع، صحیح و با حقیقت است. نمی‌شود که از طرف خدا، به صورت اعجاز، قرآنی، کتابی نازل بشود و امین وحی

۹- فایده سوم اثبات اعجاز قرآن

‎اش به دست ما بدهد و این مثل یک کتاب فلسفه احتمال داشته باشد که درست است یا احتمال داشته باشد که درست نیست. یا احتیاج به منطق داشته باشیم تا صغری و کبری و نتیجه و از این مسایل تنظیم کنیم تا بتوانیم این حقیقت را اثبات کنیم. لازم نیست. پس – بنابراین، تمام حقایق قرآن هم برای ما راهگشا است.

۱۰- اصول اعتقادات باید برپایه علم باشد

ببینید، دلم می‌خواهد آقایان! یک خرده‌ای دقّت کنید. شما تمام زحمتی که بخواهید بکشید که تا اعجاز قرآن برایتان ثابت بشود، یک هفته است. در ظرف یک هفته شما چه گنج عجیبی به دستتان رسیده؟! اثبات وجود خدا، اثبات رسالت. بگویید: «ما رسول‌اکرم را قبول داریم.» این قبول داشتنِ شما یک پول ارزش ندارد. بابایتان مسلمان بوده گفته پیغمبر، تا حالا هم می‌‌‌‌‌‌‌‌گویید پیغمبر. چه فایده‌ای دارد این – خدمتتان عرض شود که - اعتقادتان به پیغمبر؟! باید بدانید پیغمبر یعنی چه؟ این را ثابت می‌کند. و مهم‌تر از همه هر حقیقتی آقایان که در عالم‌هستی هست، هر چه هست تمام اینها را در قرآن خدای‌تعالی بیان کرده. هر چه می‌توانی، برو جلو….

۱۱- مغلطه

یکی از حکما بود، یکی از فلاسفه بود. هم حکیم بود، هم فیلسوف بود، یک وقتی با من صحبت می‌کرد، با هم صحبت می‌کردیم، ایشان مرد بزرگی بود، یک مطلبی بحث شد، گفت که علم کلام – البته علم کلام هم اشکالاتی دارد نمی‌خواهم صددرصد صحّه بگذارم روی علم کلام من معتقدم که آنچه که ما داریم حکمت است نه، فلسفه. – علم کلام ایشان می‌گفت و منظورش قرآن و روایات بود، انسان را به بن‎بست می‌رساند یعنی به جایی می‌رساند که اگر ما نفهمیدیم، بگوییم چون خدا گفته قبول داریم. این‌جا بن‎بست است، او می‌گفت. و چون پیغمبر گفته قبول داریم. ولی فلسفه نه، این‌طور نیست، هر چه می‌فهمی جلوتر می‌روی، هر چه فکر می‌کنی جلوتر می‌روی.

۱۲- پاسخ

من در جوابش می‌دانید چه گفتم؟ عین حقیقت همین‌طور است که قرآن آن‌قدر عمیق است، آن‌قدر پیشرفت دارد که اگر میلیون‌ها سال، در روایت داریم که در بهشت هم باید قرآن بخوانید، اگر میلیاردها سال شما هر روز، کلّی علم یاد بگیرید باز هم باید تو قرآن بروید و بروید جلو. آن کتابی که عرض کردم در دست امام‌عصر ارواحنافداه هست همه چیز داخل آن هست و باز باید خود امام‌عصر بیاید این را تفسیر کند، بیان کند، توضیح بدهد.

۱۲.۱- بی سرپرستی فلسفه

بنابراین - خوب دقت کنید – قرآن کتابی است که هر چه می‌خواهی بروی جلو برو، تعمّق کن، فرو برو با نظارت پررودگار. فلسفه بدون نظارت پروردگار است – این را دقت کنید- پیغمبراکرم وقتی که در جنگ با مشرکین جنگ می‌کرد یک عدّه بلند شدند صدا زدند: «اِنَّ لَنَا الْعُزَّی وَلا عُزَّی لَکمْ» خطاب کردند به مسلمان‌ها که ما بت عزّی داریم شما عزّی ندارید، عُزّی را آورده‌ایم در جنگ کمک‌مان می‌کند.» حضرت رسول‌اکرم به مسلمانها فرمود: شما هم شعار بدهید «اللهُ مَولانَا وَ لا مَوْلَی لَکمْ» خدا مولای ما است، خدا سرپرست ما است.» این قرآن را بروید جلو با راهنمایی خدا و سرپرستی خدا ولی آنها راهنما و سرپرست ندارند.

۱۲.۲- تصدیق تاریخ

چه طور ندارند؟ یک روز گفتم، فلسفه بطلمیوس می‌‌گفت: زمین کروی نیست یک جا ایستاده، امروز تمام حرفهای فلاسفه در علم هیأت باطل شده و بلکه تمام حرف‌هایشان در طبیعیات، در طبابت، در فواید به اصطلاح اشیاء باطل شده و مسایل جدیدی روی کار آمده.

۱۲.۳- سیر تفکرات بر اساس فلسفه

آنها اگر پیش می‌روند، مثل این می‌ماند – خوب دقت کنید – یک صراط‌مستقیمی خدای‌تعالی درست کرده، شما توی صراط‌مستقیم هر چه می‌توانید، بروید جلو. امّا، آنها گاهی از طرف راست، گاهی از طرف چپ پرت می‌شوند حالا بر فرض از سر کوه قلّه‌ی دماوند یکی پرت بشود بیاید تا پایین چه فایده دارد؟ بلکه خودش هم از بین می‌رود!

۱۲.۴- سیر تفکرات بر اساس حکمت

بنابراین، قرآن را این طور بشناسید و این همه حقیقت که اگر ان‌شاءالله اهل تزکیه‌نفس باشید، دلتان پاک بشود، قلبتان پاک بشود، حکمت‌الهی در دلتان سرازیر بشود یک چیزهایی از قرآن می‌فهمید که احدی از علماء و دانشمندان ممکن است متوجّه آن نباشند.

۱۳-ظلم نکنیم

پس ببینید، با یک کار که ان‌شاءالله هفته‌ی آینده این کار را خواهید کرد، اگر نکنید، هم به خودتان ظلم کرده‌اید، هم به من. می‌گویید: «به تو چه ظلمی کرده‌ایم؟» من، بدانید همین امروز که این‌جا خودم را رسانده‌ام با چه زحمتی خودم را رسانده‌ام و این هم بدانید بعضی از شماها می‌دانند با چه مشکلی و منّتی ندارد.

۱۳.۱- گنج عظیم

اگر شما در این هفته‌ی آینده اعجاز قرآن را ثابت کردید در دلتان، با همان راهی که بیان کردم خدا برایتان ثابت است، پیغمبر برایتان ثابت است، یک قدم بسیار بلندی در راه پیشرفت کمالات برداشته‌اید و حقایق قرآن را هم قبول دارید که هر چه قرآن می‌گوید حق است و ان‌شاءالله در آینده، در هفته‌های آینده وارد می‌شویم در حقایقی که از ناحیه‌ی روایات و خود قرآن بیان شده تا بدانید با همه‌ی بی‌بضاعتی علمی‎مان، با همان که ما از سرچشمه‌ی علم و دانش دوریم، با همه‌ی این‌که خدای‌تعالی این لطف را ان‌شاءالله به ما خواهد کرد که آن چشمه‌ی ولایت، آن حقیقت، آن وجود مقدس، قرآن ناطق را به ما برساند تا بتوانیم حقایقی را درک کنیم که اصلاً کسی بلد نیست و نمی‌تواند حتی بفهمد و همه‌ی ائمّه‌اطهار آن چیزی که تا به حال برای ما بیان کرده‌اند به اندازه‌ی در خور فکر مردم آن زمان تا زمان ظهور بوده.

۱۳.۲- مظلومیت اهل بیت علیهم السلام

هیچ‎وقت سر کلاس اوّلِ دبستان استاد دانشگاه، پرفسوری نمی‌آید به اصطلاح مطالب علمی خودش را بیان کند، همان درس کلاس اوّل را می‌دهد و ائمّه‌اطهار علیهم‌الصلوةوالسلام علاوه بر آن‌که نگذاشتند که آنها به مردم توجّه کنند، به مردم رسیدگی کنند، با مردم باشند، علاوه بر این، آنها زمینه ندیدند کسی که فرقی بین معاویه و علی‌بن‌ابیطالب نمی‌گذارد، فرقی بین حسین‌بن‌علی و یزیدبن‌معاویه نمی‌گذارد، این بشر را، این مردم را چطور می‌شود حقایق قرآن را به آنها یاد داد؟ گوش نمی‌دهند، توجّه نمی‌کنند، ظرفیتش را ندارد و به هیچ وجه تعلیم نمی‌بینند.

۱۳.۳- لطفی دوباره

بنابراین، حالا که خدای‌تعالی این لطف را به شماها کرده و دارید عرایضم را گوش می‌کنید - فرقی هم نمی‌کند این مجلس باشد یا در قم و تهران، یا مشهد و شهرهای دیگری که خوب شنیده‌ام دوستان زحمت کشیده‌اند من هم از آنها متشکرم که صدا را به آن شهرها می‌رسانند. ان‌شاءالله امیدواریم که همه، این کار را که عرض کردم بکنند و اعجاز قرآن را برای خودشان ثابت کنند. من هم در اختیارتان هستم اگر یک جایی مشکلی داشتید نمی‌دانم آن مقداری که من در کتاب توضیح آیات توضیح داده‌ام مشکلی باقی گذاشته باشد. در عین حال، در خدمتتان هستیم. این درس امروز را مهمترین درس و برنامه بدانید تا ان‌شاءالله اگر قرآن اعجازش ثابت شد بعد از همین آیاتی که تلاوت می‌کنید در هفته، شما هم در آیات دقّت کنید، کوشش می‌کنیم که از اثبات وجود خدا و یک دوره عقاید ان‌شاءالله و بعد هم ان‌شاءالله به یاری پروردگار، معارف حقّه‌ی دیگر بیان بشود تا یک گام بزرگی به سوی خدا برداشته باشید.

۱۴- چرا سستیم؟

انسان قدمی که به طرف کسی بر می‌‌‌‌‌‌‌‌‌دارد، باید اوّل طرف را بشناسد. این‌که می‌‌‌‌‌‌بینید ما شُل حرکت می‌‌‌‌‌‌کنیم در راه خدا و برای لقاءخدا برای این‌است که خدا را نمی‌شناسیم. قبلاً به ما معرّفی نکرده‌اند خدا کیست؟ یک چیزی به نظرمان می‌آید که این مشرکین هم که بت می‌پرستند همان چیز تقریباً به نظرشان می‌آید و مسیحیان هم همان چیز به نظرشان می‌آید. یک چیزی، خدایی هست حالا این خدا کجا است؟ «اَقْرَبُ اِلَیک مِنْ حَبْلِ الْوَرِیدِ فَعَّالّ لِمَا یرِیدُ» واقعاً ما خدا را این‌طوری می‌شناسیم؟ یک قدری درباره‌ی این مسائل ان‌شاءالله صحبت می‌کنیم امیدواریم که همه‌تان در راه خدا حرکت کنید و از کسانی که در مرحله‌ی‌یقظه هستند از آنها گرفته - چون این مطالبی که عرض کردم مربوط به مرحله‌ی‌یقظه است - از آنها گرفته تا مراحل بالا ان‌شاءالله همه استفاده می‌کنند.

۱۵- جمعه روز انتظار

خوب، روز جمعه است می‌دانم. شما عاشق که هستید و به چه علاقه دارید؟ امروز، روز امام‌زمان است و تعدادی از دوستانتان در جمکران الان و ما هم شبهای احیا آن‌جا بودیم، شما هم این‌جا بودید؛ ولی بُعد منزل نبود در سفر روحانی. عاشق ار مشعوق را بی‌وصل بیند عاشق است.

۱۵.۱- امام عصر ارواحنا فداه مشکل گشا است

امام‌عصر را همیشه در کنار خودتان ببینید و بدانید. آن وجود مقدس است که ما را نگه داشته در این دنیای پر از دردسر و محن و گرفتاری. آن حضرت در بعضی از کلماتشان می‌فرمایند: که «بر من سخت است که ناراحتیهای شما را ببینم» همان کلامی که پیغمبراکرم، خدا از قول او نقل می‌کند: «عَزِیزّ عَلَیهِ مَا عَنِتُّمْ»(توبه/128) بر پیغمبر سخت است که ناراحتی شما را ببیند. همه‌ی زحمات انبیا یا اولیا برای این بود که شماها از گرفتاری نجات پیدا کنید. گرفتاریهای دنیا ارزشی ندارد، اهمیتی هم ندارد زودگذر است بالاخره صد سال دیگر، هیچ‌یک از این گرفتاری‌هایی که الان ما داریم برایمان نیست. ولی این گرفتاریهایی که «وَ مَا عِنْدَاللهِ بَاقٍ»(نحل/96) هر چه که در نزد خدا است، باقی است گرفتاری‌هایی که در عالم‌قیامت، در عالم‌برزخ، در عالم‌قبر برای انسان ممکن است پیش بیاید آن گرفتاریها را امام‌عصرمان اگر به او علاقه داشته باشید، برطرف می‌کند. شروع گرفتاری‌های هر فاسق و فاجری که شیعه‌ی علی‌بن‌ابیطالب نباشد، موقع مرگ است. ولی امام‌عصر تشریف می‌آورد. «یوْمَ نَدْعُو کلَّ اُنَاسٍ بِاِمَامِهِمْ»(اسراء/71) و به شما اظهار محبّت می‌کند؛ همان‌طوری که علی‌بن‌ابیطالب فرمود: «یا حَارِ هَمْدَانِ مَنْ یمُتْ یرَنِی» ای حارس همدانی! هر که بمیرد مرا می‌‌‌بیند. ان‌شاءالله شما طوری قدم برداید که وقتی امام‌زمانتان را می‌بینید با روی باز، بشّاش، با محبّت، با شما برخورد کند.

۱۵.۲- هدف ما

خدایا! تو می‌دانی که ما هدفی؛ من می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌توانم این کلام را از زبان همه‌تان چون همه‎تان را، اکثرتان را لااقل می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌شناسم این کلام را روی حقیقت عرض می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌کنید که ما هدفی جز تو و امام‌زمانمان نداریم. ما می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌خواهیم به تو برسیم و دست تو که امام‌زمان است در دستمان باشد. خدایا! ما می‌‌‌‌‌‌‌‌‌خواهیم به لقای تو برسیم و مظهر تو که امام‌عصر است، او را ببینیم و از محضرش استفاده کنیم. خدایا! ما می‌‌‌‌‌خواهیم به کلام تو برسیم، با زبان تو که آن زبان امام‌عصر است، که لسان‌الله است، با او ملاقات کنیم. خدایا! ما تو را می‌‌خواهیم. خدایی که تمام عالم‌هستی تحت نظر او است و امام‌عصری که تمام ماسوی‌الله زیر نظر او است. خدایا! ما تو و او را می‌خواهیم.

۱۵.۳- اقل تقاضای میهمان از صاحب خانه

امروز هم جمعه است، من نمی‌خواهم بعضی حرفها را بزنم چون این روزگار غیر از روزگارهای دیگر است. امام‌زمان آن چنان ما را دوست دارد که اگر ما تقاضایی از او داشته باشیم و به مصلحتمان نباشد به ما شاید ندهد، چون ما نمی‌فهمیم. «عَسَی اَنْ تُحِبُّوا شَیئًا فَهُوَ شَرٌّ لَکمْ»(بقره/216) ولی این اندازه هست که پیغمبراکرم فرمود: «اَکرِمِ الضَّیفَ وَ لَوْ کانَ کافِرًا» مهمان را گرامی‌ بدارید ولو این‌که کافر باشد. آقا امام‌زمان! به ما گفته‌اند، ما نمی‌فهمیم معنی «مهمانی ما امروز در محضر تو» به چه معنا است؟ ما نمی‌فهمیم این را ولی این اندازه می‌‌‌‌‌دانیم به ما گفته‌اند که مهمان را گرامی بدارید ولو این‌که کافر باشد. اگر یک مهمانی برای ما بیاید از ما تقاضایی داشته باشد مخصوصاً این تقاضا که صاحبخانه! بیا ما ببینیمت هر چه در توانمان باشد این کار را می‌‌‌‌کنیم. یا بقیةالله! این اقلّ حرفی است که مهمان از میزبان باید تقاضا کند ما شما را ببینیم، زیارتتان کنیم، لااقل بتوانیم با شما حرف بزنیم، از حقایق و علومی که خدا در اختیارتان گذاشته استفاده کنیم.

۱۶- ذکر مصیبت سید الشهدا علیه السلام

شاید هنوز کنار قبر ابی‌عبدالله‌الحسین باشد، با یک چشم دلی برویم کربلا کنار قبر ابی‌عبدالله‌الحسین. اَلسَّلامُ عَلَیک یا اَبَاعَبْدِاللهِ اَلسَّلامُ عَلَیک یابْنَ رَسُولِ اللهِ. اَلسَّلامُ عَلَیک اَیهَا الشَّهِیدُ اَلسَّلامُ عَلَیک اَیهَا الْمَظْلُومُ اَلسَّلامُ عَلَیک وَ رَحْمَةُاللهِ وَ بَرَکاتُهُ.

۱۷- دعای ختم مجلس

نسئلک اللهم و ندعوک باعظم اسمائک و بمولانا صاحب الزمان یا الله یا الله یا الله یا الله یا الله یا الله یا الله یا الله یا الله یا الله یا الله یا غیاث المستغیثین، یا حبیب قلوب العارفین یا اله العالمین یا ربّاه یا سیداه عجّل لولیک الفرج. عجّل لمولانا الفرج عجّل لسیدنا العزیز الفرج. خدایا! فرج آقای ما، امام‌زمان را برسان، ما را از بهترین یاران و اصحابش قرار بده. قلب مقدسش را از ما راضی بفرما، خدایا! گرفتاری‌های مسلمین به برکت وجود امام‌زمان برطرف بفرما، خدایا! حوایج این جمع برآور، خدایا! روزه‌های ماه رمضان ما را قبول بفرما. پروردگارا! ما را از بندگان خالص خودت قرارمان بده. امواتمان، شهدامان غریق رحمت بفرما. عاقبتمان ختم به خیر بفرما، و عجّل فی فرج مولانا.